Świętego Tomasza, apostoła – święto - Homilie Rok A 2025/26

Świętego Tomasza, apostoła – święto

Piątek, 3 lipca 2026 roku, XIII tydzień zwykły, Rok A, II

Dziś święto Tomasza Apostoła – zwykle jednym tchem dodajemy tutaj „niewiernego”. Kiedy jednak przyjrzymy się nieco dokładniej jego osobie, nie wydaje się to już takie jednoznaczne i oczywiste.

Najpierw warto chyba przypomnieć słowa tego Apostoła, gdy dowiedział się, że Jezus postanowił iść do Judei, by zobaczyć swego zmarłego przyjaciela Łazarza (a pamiętajmy, że to właśnie wskrzeszenie Łazarza było później bezpośrednim przyczynkiem do pojmania Jezusa, co zakończyło się Jego Męką i śmiercią na Krzyżu). Choć uczniowie próbowali namówić Jezusa do odstąpienia od tego zamiaru („Rabbi, dopiero co Żydzi usiłowali Cię ukamienować i znów tam idziesz?” – J 11,8), to jednak „[...] Tomasz, zwany Didymos, rzekł do współuczniów: «Chodźmy także i my, aby razem z Nim umrzeć»” (J 11,16). Wydaje się, że doskonale zdawał sobie sprawę z niebezpieczeństwa grożącego Jezusowi i im – Jego uczniom, a jednak zadeklarował swoją wierność Jezusowi do końca.

Już w tym kontekście mówienie o „niewiernym Tomaszu” wydaje się dosyć dużym uproszczeniem.

Najczęściej przypominaną i najbardziej zapadającą w pamięć sceną jest jednak ta, która rozgrywa się tydzień po Zmartwychwstaniu Jezusa – dziś słyszymy ją ponownie.

Wiemy, że gdy wcześniej Zbawiciel po raz pierwszy ukazał się Apostołom w Wieczerniku, Tomasz „nie był razem z nimi”. Przy tej okazji trudno nie zauważyć ważnej roli wspólnoty Kościoła: czasem trudno zachować czy ożywiać swoją wiarę, gdy jesteśmy sami, gdy nie czujemy wsparcia innych wierzących, wspólnoty; jakże łatwo wtedy się pogubić... Niech będzie to dla nas ostrzeżeniem i wskazówką.

Nie wiemy, dlaczego Tomasz nie był obecny na tym pierwszym spotkaniu z Jezusem tuż po Zmartwychwstaniu. Czy świadczy to o jego lęku (uciekł z Wieczernika, odizolował się od pozostałych Apostołów, ukrył się sam...), czy wręcz przeciwnie – może jako jedyny miał odwagę wyjść z Wieczernika? Jedno jest pewne: skoro Tomasz nie zobaczył Jezusa w dniu Zmartwychwstania, był pozbawiony ważnego, osobistego i bezpośredniego spotkania z Nim – a to jest zawsze o wiele silniejsze niż jakiekolwiek słowa nawet najbliższych towarzyszy.

Ewangelista napisał: „A po ośmiu dniach, kiedy uczniowie Jego byli znowu wewnątrz [domu] i Tomasz z nimi, Jezus przyszedł mimo drzwi zamkniętych, stanął pośrodku i rzekł: «Pokój wam!»” (J 20,26). Warto to wyraźnie zauważyć: Apostołowie – choć już spotkali Zmartwychwstałego – wciąż byli zamknięci (wiemy, że pełnia darów Ducha Świętego została im udzielona w dniu Pięćdziesiątnicy). Być może dlatego ich świadectwo o Zmartwychwstaniu nie przemawiało jeszcze wystarczająco dobitnie i nie przekonało Tomasza?

To oczywiste: każdy z nas sam odpowiada i zdaje sprawę przed Bogiem ze swojej wiary i życia, ale warto przy tej okazji zadać sobie pytanie:

Na ile moja wiara – postępowanie, słowa i życie – jest dla kogoś umocnieniem?
Na ile jest w stanie kogoś przekonać, doprowadzić do Jezusa?
Na ile jesteśmy „żywą pamiątką”, świadkami i Apostołami Zmartwychwstałego Jezusa w świecie, w Kościele, w rodzinie, wśród sąsiadów i współpracowników?

Warto wspomnieć o jeszcze jednej możliwej (i bardzo ciekawej) interpretacji zachowania Tomasza. Mówi ona, że od początku wierzył on w zmartwychwstanie Jezusa, dlatego nie przebywał z pozostałymi Apostołami w Wieczerniku. Jednocześnie jednak wątpił nie tyle w zmartwychwstanie Jezusa, ile w Jego miłosierdzie. Zdawał sobie bowiem doskonale sprawę, że zawiódł swego Mistrza, uciekając spod Krzyża, a także zawiódł samego siebie (wszak przed kilkoma tygodniami deklarował, że chce razem z Jezusem iść na śmierć). To rozdarcie (zob. „Didymos” – bliźniak, rozdwojony) sprawiało, że z jednej strony obawiał się spotkania z Jezusem, zwłaszcza Jego oceny, z drugiej zaś bardzo tego spotkania pragnął, bo wciąż Go kochał. Dlatego gdy wreszcie osobiście spotkał Jezusa, nie musiał wkładać ręki w Jego rany, ale pragnął przede wszystkim usłyszeć przebaczenie ze strony Zbawiciela swojego tchórzostwa i niekonsekwencji, wyznając wiarę, że On jest jego Panem i Bogiem.

„Następnie rzekł do Tomasza: «Podnieś tutaj swój palec i zobacz moje ręce. Podnieś rękę i włóż ją do mego boku, i nie bądź niedowiarkiem, lecz wierzącym!» Tomasz Mu odpowiedział: «Pan mój i Bóg mój!» Powiedział mu Jezus: «Uwierzyłeś dlatego, ponieważ Mnie ujrzałeś? Błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli»” (J 20,27-29).

Można powiedzieć, że gdy Tomasz Apostoł zawierzył swoje życie miłosierdziu Jezusa i przyszedł do Niego ze swoją słabością, wówczas został wewnętrznie oczyszczony.

Święto Tomasza Apostoła jest zatem dla nas ważną okazją do refleksji: nie tyle nad jego postępowaniem, ile nad naszym własnym życiem i naszą wiarą.

Na ile jest ona konsekwentna, nawet w trudnych momentach naszego życia?
Na ile jest przeżywana nie tylko indywidualnie, ale także we wspólnocie?
Na ile jest świadectwem dla innych?
A wreszcie: czy wierzymy nie tylko w zmartwychwstanie Jezusa, ale także w Jego miłosierdzie względem nas – grzeszników, niegodnych tej miłości, a jednak przez Niego umiłowanych aż do końca?

To chyba nie przypadek, że w uroczystość Miłosierdzia Bożego czytamy dokładnie ten sam fragment Ewangelii św. Jana, co podczas dzisiejszego święta św. Tomasza Apostoła...